CONTEMPORARY PRACTICES OF CELEBRATING GJURGJOVDEN/HIDIRELLEZ AMONG THE TURKISH COMMUNITY IN THE REPUBLIC OF NORTH MACEDONIA
Keywords:
Hıdırellez, rituals, beliefs, greening, martufal traditionAbstract
Hıdırellez is a traditional Turkish festival that symbolizes the arrival of spring and is celebrated across a wide geographic area from Central Asia to the Balkans. Celebrated on May 6 according to the Gregorian calendar, Hıdırellez represents one of the common cultural traditions of the Turkic world and is among the seasonal festivities that mark the awakening of nature and the beginning of spring. As this holiday is commemorated with various rituals and customs throughout the regions inhabited by Turkish populations, in the Republic of North Macedonia this tradition is preserved not only among the Turks but also among other ethnic communities through local celebrations.
This paper explores the beliefs and customs related to Hıdırellez among the Turkish population in the Republic of North Macedonia, focusing on the contemporary ways in which the festival is celebrated. The aim of the study is to document the current ritual practices that characterize Hıdırellez celebrations today. Special attention is given to greening related rituals and the tradition known as martufal, which still survives in certain regions. In 2017, this cultural element was inscribed on UNESCO’s Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. Hıdırellez, as a living cultural practice among the Turks in North Macedonia, is deeply rooted in oral tradition, beliefs, and nature related rituals, transmitted from generation to generation.
References
Аго, А. (2018), „Ѓурѓовден /Hıdırellez (Х’д’рлез) кај Турците“, во: Малинов, З. и др. , Ѓурѓовден во Република Македонија, Институт за фолклор „Марко Цепенков“, посебни изданија, кн. 84, Скопје, 2018.
Малинов, З.,(2020), Македонскиот Ѓурѓовден – празник што зближжува, но и што разделува, Етнолог, бр. 19, Скопје, 39-53
Пиличкова С., (1982), За ѓурѓовденските обичаи и манињата кај Ромите муслимани од Титов Велес, Етнолошки преглед, бр. 17, Београд, 303-309
Пиличкова С., (2012), Обредниот циклус на Х‘д‘рлез/Ѓурѓовден кај Турците од Република Македонија – Порано и Денес, Етнолог, бр. 14, Скопје 72-79
Balat, G., (2018), Makedonya-Kanatlar Köyü Folkloru Üzerine Bir İnceleme[Yayımlanmamış Yüksek LisansTezi], Ege Üniversitesi
Çam, E. (2020), Hıdırellez Geleneğindeki Cadı İnancı: Balkanlar ve Anadolu Örneği, Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, 2(1), 25-38
Erol Çalışkan, Ş.S., (2012), Makedonya Türklerinde Hıdırellez İnancı, Özel Günler ve Çeşitli Kutlamalar, Prof. Dr. Fikret Türkmen Kitabı, 289-300
Günay, U. (1993), Ritüeller ve Hıdırellez, Milli Folklor, (26), 2-3
Destanov, E. (2022), Doğu Makedonya Yörük Halk Kültüründe Hıdırellez Kutlama Geleneği, Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, 4(1), 47-65
Destanov, E. (2023), Kuzey Makedonya Türk Halk Kültüründe Hıdırellez Kutlama Geleneği, Söküm ve Türk Dünyasında Hıdırellez Uluslarası Sempozyum Bildiri Kitabı, 33-48
Ruşid, F., (2022), Üsküp Türklerinin Somut Olmayan Kültürel Mirası [Yayımlanmamış doktora tezi], Trakya Üniversitesi
Sipahi, İ. H., (2015), Batı Makedonya’da Maddi Olmayan Kültür Mirası [Yayımlanmamış Yüksek LisansTezi], İstanbul Üniversitesi
Uğurlu, S. (2015), Makedonya-Valondova Hıdırellez Âdetlerinden “Yeşillenme”, “Kısmet Kapama” ve Martufal Çekme” Âdetleri, Türük Uluslararası Dil, Edebiyat, ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, (5), 37-60
Yücesoy, G.E., Okmeydan, S. B., & Ekici M., (2023), Somut Olmayan Kültürel Miras Unsuru Olarak Bahar Bayramı: Hıdırellez, Balkan 9. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi (899-910). Academy Global Publishing House. ISBN: 978-625-6830-41-7
